Czy zawarcie notarialnej umowy zrzeczenia się dziedziczenia jest równoznaczne z pozbawieniem mnie prawa do zachowku?
Mateusz
Szanowny Panie,
Jak wskazuje art. 1048 Kodeksu cywilnego, spadkobierca ustawowy może przez umowę z przyszłym spadkodawcą zrzec się dziedziczenia po nim. Umowa taka powinna być zawarta w formie aktu notarialnego.
Zrzeczenie się dziedziczenia obejmuje także zstępnych (dzieci, wnuki, itd.) zrzekającego się, chyba, że jak wskazuje art. 1049 § 1 KC umówiono się inaczej. Jeżeli więc nie ma w akcie notarialnym wskazania, że zrzeczenie się dziedziczenia nie obejmuje zstępnych zrzekającego się to zrzeczenie obejmuje tych zstępnych.
Zgodnie z § 2 art. 1049 KC, zrzekający się oraz jego zstępni, których obejmuje zrzeczenie się dziedziczenia, zostają wyłączeni od dziedziczenia, tak jakby nie dożyli otwarcia spadku.
Mając na względzie powyższe należy wskazać, że spadkobierca ustawowy, który zrzekł się dziedziczenia jest traktowany tak jakby zmarł przed spadkodawcą a to powoduje, że nie nabywa on z chwilą śmierci spadkodawcy prawa do zachowku.
Spadkobierca ustawowy, który zrzekł się dziedziczenia może dziedziczyć na podstawie testamentu co wynika z tego, że uprawnienie do zrzeczenia się dziedziczenia nie przysługuje spadkobiercy testamentowemu.
Potwierdza to uchwała Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 15 maja 1972 r., sygn. akt. III CZP 26/72 (OSNCP 1972/11 poz. 197) gdzie wyraźnie wskazano, że spadkobierca ustawowy, który zrzekł się przez umowę z przyszłym spadkodawcą dziedziczenia po nim, może dziedziczyć po tym spadkodawcy na podstawie sporządzonego przez niego testamentu.
Jednak powołanie do spadku w testamencie spadkobiercy ustawowego, który zrzekł się dziedziczenia jako spadkobierca ustawowy nie powoduje, że taki spadkobierca testamentowy może ubiegać się o zachowek (uzupełnienie zachowku).
Na marginesie wskażę, że zrzeczenie dziedziczenia może zostać uchylone. Jak bowiem wskazuje art. 1050 KC, zrzeczenie się dziedziczenia może być uchylone przez umowę między tym, kto zrzekł się dziedziczenia, a tym, po kim się dziedziczenia zrzeczono. Umowa powinna być zawarta w formie aktu notarialnego.
Stan prawny na dzień 1.03.2013 r.
