Mam pytanie odnośnie zasiłku chorobowego i macierzyńskiego dla osoby współpracującej przy działalności gospodarczej męża. Od marca do czerwca byłam osobą zarejestrowaną w UP ze statusem osoby bezrobotnej z prawem do zasiłku. (Wcześniej przebywałam na urlopie macierzyńskim przez okres 12 mcy) Jednak Przez 3 m-ce ani UP ani ja sama nie mogłam znaleźć satysfakcjonującej oferty pracy i postanowiłam prowadzić wspólnie z mężem działalność gospodarczą, rozszerzając jej profil o moje doświadczenie zawodowe - usługi księgowe itp. Jednocześnie sprawując opiekę nad 15 m-cznym dzieckiem. Od 1 lipca wyrejestrowałam się z UP i zgłosiłam w działalności gospodarczej. Jednak pod koniec lipca okazało się, że jestem w ciąży. Chciałabym skorzystać z możliwości podwyższenia zasiłku macierzyńskiego i ewentualnego zasiłku chorobowego do maksymalnej wysokości. W deklaracji DRA za m-c 07.2014 zadeklarowałam najwyższą podstawę do ubezpieczeń społecznych tj 9365 zł. Deklaracja jeszcze nie została wysłana do ZUS mam zamiar dokonać tego 10.08.14.i w tym dniu wysłać przelew składek. Jednak czytając nowelizację ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa oraz niektórych innych ustaw, która ma wejść w życie 15.01.2015 roku zastanawiam się jak będzie wyliczana wysokość mego zasiłku macierzyńskiego Termin porodu mam na 03.02.2015 r. Mam zamiar płacić najwyższą podstawę jeszcze przez kilka mc-y chyba że mój stan zdrowia nie pozwoli na wykonywanie pracy zarobkowej. Ze zwolnienia lekarskiego chciałabym skorzystać najwcześniej od października br.
Moje pytania to:
- Jeżeli ZUS podważy mi wypłatę świadczenia chorobowego podważając formę zatrudnienia itp, to jakimi argumentami powinnam odeprzeć ich zarzuty formując odwołanie od decyzji?
- Jak długo powinnam opłacać składki aby wyjść na tej sytuacji jak najkorzystniej.
- Płacąc przez 3,4 miesiące składki od najwyższej podstawy i przechodząc na zasiłek chorobowy jeszcze w roku bieżącym to w świetle nowelizacji ustawy mój macierzyński będzie wyliczony na starych zasadach czy na nowych. Czy obowiązuje tu jakiś okres przejściowy do tego typu zmian ustaw czy nie?
- W jakiej wysokości mogę spodziewać się zasiłku macierzyńskiego w przypadku gdyby obowiązywały mnie nowe zasady jego naliczania.
Kasia
Szanowna Pani,
W chwili obecnej, ustawa zmieniająca ustawę o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, jest na etapie projektu. Pewne jest to, że ulegną zmianie zasady wyliczania wysokości zasiłków chorobowego i macierzyńskiego w sytuacji, w której składka będzie opłacana przez okres krótszy niż 12 miesięcy. W projekcie ustawy proponuje się, aby w przypadku opłacania składki od wyższej niż najniższa podstawa wymiaru składek podstawę wymiaru zasiłku stanowiła najniższa podstawa wymiaru składki, jeżeli niezdolność do pracy powstała przed upływem pierwszego miesiąca kalendarzowego ubezpieczenia chorobowego. Jeżeli niezdolność do pracy powstała później, zgodnie z proponowanym brzmieniem art. 48a ust. 1, podstawę wymiaru stanowiłaby suma najniższej podstawy wymiaru składki oraz kwota stanowiąca 1/12 kwot nadwyżek ponad najniższą podstawę za każdy kolejny miesiąc ubezpieczenia.
W chwili obecnej wysokość zasiłku chorobowego i macierzyńskiego jest ustalana na dotychczasowych zasadach.
Z Pani pytania wynika, że od 1 lipca 2014 r. prowadzi Pani działalność gospodarczą. Wcześniej przez okres 3 miesięcy była Pani zarejestrowana w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku. Pobierający zasiłek dla bezrobotnych nie podlegają z tego tytułu ubezpieczeniu chorobowemu, ani wypadkowemu.
Okres 3 miesięcy od czasu ustania poprzedniego zasiłku macierzyńskiego jest istotny bowiem, zgodnie z art. 43 ustawy podstawy wymiaru zasiłku nie ustala się na nowo, jeżeli między okresami pobierania zasiłków zarówno tego samego rodzaju, jak i innego rodzaju nie było przerwy albo przerwa była krótsza niż 3 miesiące kalendarzowe.
Zgodnie z ustawą ubezpieczony podlegający dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu (jak w Pani przypadku) nabywa prawo do zasiłku chorobowego po upływie 90 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego - jeżeli jest ubezpieczony dobrowolnie.
Do okresów ubezpieczenia chorobowego wlicza się poprzednie okresy ubezpieczenia chorobowego, jeżeli przerwa między nimi nie przekroczyła 30 dni lub była spowodowana urlopem wychowawczym, urlopem bezpłatnym albo odbywaniem czynnej służby wojskowej przez żołnierza niezawodowego.
Jeżeli zatem będzie Pani opłacała dobrowolną składkę na ubezpieczenie przez okres 90 dni z najwyższą podstawą składki to po tych 90 dniach jeżeli stanie się Pani niezdolna do pracy to uzyska Pani prawo do zasiłku chorobowego w najwyższej możliwej wysokości.
Jeżeli chodzi o możliwość zanegowania przez ZUS wysokości należnego Pani zasiłku chorobowego to wskaże, że w świetle obowiązujących przepisów oraz orzecznictwa Sądu Najwyższego ZUS nie może kwestionować kwoty zadeklarowanej przez osobę prowadzącą działalność jako podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, jeżeli mieści się ona w granicach określonych ustawą o systemie ubezpieczeń społecznych (tak np. uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 21 kwietnia 2010 r. sygn. akt II UZP 1/10).
W wyroku Sądu Najwyższego z 12 kwietnia 2012 roku, sygn. akt I UK 350/11 orzeczono, iż ZUS nie jest uprawniony do kwestionowania kwoty zadeklarowanej również przez osobę współpracującą z prowadzącym działalność gospodarczą, jako podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia chorobowe, jeżeli mieści się ona w ustawowych granicach.
Mając na względzie powyższe wskażę, że w obecnym stanie prawnym nie ma podstaw do kwestionowania przez ZUS podstawy wymiaru zasiłków z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa.
W odniesieniu do osób zgłoszonych do ubezpieczeń społecznych jako osoby prowadzącej pozarolniczą działalność czy osoby współpracującej, ZUS jest uprawniony jedynie do kwestionowania istnienia tytułu objęcia tymi ubezpieczeniami – jeżeli działalność lub współpraca została podjęta dla pozoru. I właśnie pozorność prowadzonej działalności lub współpracy jest najczęściej podstawą do wydania decyzji odmawiającej wypłaty zasiłku chorobowego lub macierzyńskiego.
Aby uchronić się przed zarzutem pozorności działalności powinna Pani zatroszczyć się o dowody potwierdzające to, że działalność była faktycznie wykonywana. Czyli, w Pani przypadku, dowodami potwierdzającymi wykonywanie działalności będą wystawione faktury, korespondencja z potencjalnymi i faktycznymi klientami, reklamy działalności umieszczone w sieci, itp. Ważne by takie dowody mieć gdyż w sytuacji, w której nie wykona Pani żadnych działań związanych z działalnością gospodarczą ZUS będzie miał podstawy do wskazywania, że została ona prowadzona dla pozoru, a to może być podstawą odmowy przyznania prawa do zasiłku.
Z doświadczenia mogę wskazać, że po wyrokach Sądu Najwyższego ZUS coraz rzadziej wydaje decyzje odmowne, ale zdarza się, że są one wydawane. Częściej ZUS przeprowadza postępowanie dowodowe w celu ustalenia czy działalność była faktycznie wykonywana czy też tylko pozornie – przesłuchuje świadków, żąda przedłożenia dokumentów potwierdzających wykonywanie działalności, itp.
Jeżeli prowadzoną działalność będzie Pani miała dobrze udokumentowaną to wówczas nie powinna Pani się obawiać o to, że ZUS wyda decyzję odmowną. W niektórych oddziałach ZUS w ogóle nie ma w chwili obecnej ze zgłoszeniami z najwyższą składką i późniejszą wypłatą zasiłków (to również mogę wskazać z doświadczenia).
Reasumując, jeżeli przez co najmniej 90 dni będzie Pani podlegała dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu, to po tym okresie uzyska Pani prawo do zasiłku chorobowego z tytułu niezdolności do pracy. Jeżeli w tym czasie będzie zgłoszona i odprowadzana składka w najwyższej możliwej wysokości to zasiłek chorobowy również będzie wypłacany w najwyższej możliwej wysokości.
Jeżeli chodzi o zasiłek macierzyński to, w Pani wypadku, będzie on przyznany już w 2015 r. a więc po zmianach w ustawie. Trudno przewidzieć jakie będzie finalne brzmienie ustawy.
Opierając się na projekcie przygotowywanym przez rząd wskażę, że zgodnie z nim, po wejściu w życie zmian, jeżeli nastąpi zmiana rodzaju zasiłku (np. z chorobowego na macierzyński), nie będzie się stosowało art. 43 ustawy, zgodnie z którym, podstawy wymiaru zasiłku nie ustala się na nowo, jeżeli między okresami pobierania zasiłków zarówno tego samego rodzaju, jak i innego rodzaju nie było przerwy albo przerwa była krótsza niż 3 miesiące kalendarzowe.
Zasiłek macierzyński zostanie, w takim przypadku ustalony na nowo, a podstawą jego wymiaru ma być suma najniższej podstawy wymiaru składki oraz kwota stanowiąca 1/12 kwot nadwyżek ponad najniższą podstawę za każdy kolejny miesiąc ubezpieczenia.
Zgodnie z projektem zmiany dotyczące zasiłków chorobowego i macierzyńskiego mają wejść w życie pierwszego dnia czwartego miesiąca następującego po miesiącu ogłoszenia ustawy nowelizującej.
Jeżeli projekt się nie zmieni a ustawa wejdzie w życie październiku to zasiłek macierzyński będzie wypłacany w wysokości zasiłku chorobowego.
Trudno powiedzieć jak zmieni się projekt na etapie prac w Sejmie i jak szybko będą przebiegały prace legislacyjne. Bardzo możliwe, że przepisy przejściowe będą inne niż w projekcie ustawy nowelizującej. Również sposoby wyliczania zasiłku macierzyńskiego w sytuacji, w której zasiłek chorobowy będzie wypłacany na podstawie „starych” przepisów a prawo do zasiłku macierzyńskiego postanie pod rządami ustawy nowelizujących może ulec zmianie. Zgodnie z projektem, w Pani przypadku uwzględniałoby się 3 miesiące ubezpieczenia chorobowego za okres lipiec, sierpień, wrzesień (miesiące, w których w ciągu 12 ostatnich miesięcy przed złożeniem wniosku o zasiłek macierzyński deklarowane było ubezpieczenie chorobowe).
W Pani przypadku podstawą wymiaru zasiłku macierzyńskiego, zgodnie z projektem byłaby kwota 4026,95 zł (2247,60 + 3/12 z 7117,40 zł). W takiej właśnie wysokości wypłacany byłby zasiłek macierzyński brutto. 60% z tej kwoty byłoby wypłacane jako zasiłek za okres urlopu rodzicielskiego.
Stan prawny na dzień 2.08.2014 r.
