Moja mama pozostawiła testament własnoręczny, w którym przepisała na mnie swoje mieszkanie. Mieszkanie jest warte 200.000 zł. Siostrze mama zapisała w testamencie garaż o wartości 10.000 zł, samochód o wartości 30.000 zł oraz pieniądze na koncie – 10.000 zł.
Odbyło się postępowanie spadkowe i ku mojemu zaskoczeniu sąd nie przyznał mi mieszkania tylko orzekł, że ja dziedziczę spadek w 0,80 a moja siostra pozostałą część.
Chcę odwołać się od tego wyroku. Uważam, że sąd powinien orzec, że ja nabywam w spadku mieszkanie, a pozostałe rzeczy nabywa siostra.
Na czym oprzeć apelację?
Marta
Szanowna Pani,
Nie ma Pani racji odnośnie tego jak powinno wyglądać dziedziczenie po mamie i dlatego odradzam Pani składanie apelacji.
Moim zdaniem sąd wydał prawidłowe postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku.
Dlaczego sąd miał rację a Pani tej racji nie ma?
Dlatego, że polskie prawo nie przewiduje powołania w testamencie do nabycia, w drodze dziedziczenia, określonego przedmiotu majątkowego. Wyjątkiem jest ustanowienie w testamencie zapisu windykacyjnego.
Powołanie do spadku w testamencie jest powołaniem do całości spadku lub jego określonej części. Wynika to z art. 959 Kodeksu cywilnego mówiącego, że spadkodawca może powołać do całości lub części spadku jedną lub kilka osób.
W przypadku kiedy spadkodawca w testamencie wskazuje jaka rzecz ma przypaść określonej osobie zastosowanie będzie miał art. 961 KC, który wskazuje, że jeżeli spadkodawca przeznaczył oznaczonej osobie w testamencie poszczególne przedmioty majątkowe, które wyczerpują prawie cały spadek, osobę tę poczytuje się w razie wątpliwości nie za zapisobiercę, lecz za spadkobiercę powołanego do całego spadku. Jeżeli takie rozrządzenie testamentowe zostało dokonane na rzecz kilku osób, osoby te poczytuje się w razie wątpliwości za powołane do całego spadku w częściach ułamkowych odpowiadających stosunkowi wartości przeznaczonych im przedmiotów.
Ten właśnie przepis został zastosowany w Pani przypadku i dlatego sąd wydał takie orzeczenie jak w pytaniu.
Nie ma Pani żadnych argumentów prawnych, aby żądać od sądu ustalenia w postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku, że Pani w wyniku spadkobrania testamentowego nabyła własność mieszkania, a siostra własność pozostałych przedmiotów wchodzących w skład spadku.
Nie można także mówić o tym, że Pani mama w testamencie ustanowiła zapis windykacyjny (a gdyby tak się stało to z chwilą śmierci mamy nabyłaby Pani własność mieszkania).
Przepis definiujący zapis windykacyjny to art. Art. 9811 § 1 KC. Zgodnie z treścią tego przepisu, w testamencie sporządzonym w formie aktu notarialnego spadkodawca może postanowić, że oznaczona osoba nabywa przedmiot zapisu z chwilą otwarcia spadku (zapis windykacyjny).
§ 2 art.9811 mówi, że przedmiotem zapisu windykacyjnego może być:
- rzecz oznaczona co do tożsamości
- zbywalne prawo majątkowe
- przedsiębiorstwo lub gospodarstwo rolne
- ustanowienie na rzecz zapisobiercy użytkowania lub służebności
Z powyższego przepisu niezbicie wynika, że zapis windykacyjny może być ustanowiony tylko w testamencie notarialnym. Pani mama sporządziła natomiast testament holograficzny (własnoręczny).
Postanowienia testamentu odnośnie tego, że Pani mama chciałaby, żeby mieszkanie przypadło Pani, a pozostałe rzeczy siostrze może mieć znaczenie w przypadku dokonywania działu spadku, jednak sąd nie jest związany tymi postanowieniami.
Stan prawny na dzień 7.02.2013 r.
