Witam,
Zawiodłem się na ludziach. Nie mam bliskiej rodziny i zaufanych przyjaciół. Nie chcę, aby dziedziczyła po mnie gmina. Chciałbym żeby spadek po mnie otrzymał mój pies. Czy mogę psa powołać w testamencie do spadkobrania czy też ustanowić dla niego fundację?
Antoni
Szanowny Panie,
Niestety, nie będzie Pan mógł ustanowić swoim spadkobiercą psa czy jakiegoś innego zwierzaka, ani ustanowić na jego rzecz fundacji.
Stosownie bowiem do art. 927 § 1 Kodeksu cywilnego, nie może być spadkobiercą osoba fizyczna, która nie żyje w chwili otwarcia spadku, ani osoba prawna, która w tym czasie nie istnieje.
Z powyższego przepisu jednoznacznie wynika, że spadkobiercą mogą być wyłącznie: osoba fizyczna żyjąca w chwili otwarcia spadku lub osoba prawna, która istnieje w tym czasie.
Pana pies nie jest osobą fizyczną, a także nie jest osobą prawną – kodeks cywilny traktuje zwierzęta jak rzeczy. Pana pies nie może zatem być zatem Pana spadkobiercą.
Nie ma przeszkód prawnych, aby w testamencie ustanowił Pan fundację. Zgodnie z art. 927 § 3 KC, fundacja ustanowiona w testamencie przez spadkodawcę może być spadkobiercą, jeżeli zostanie wpisana do rejestru w ciągu dwóch lat od ogłoszenia testamentu.
Jednak moim zdaniem fundacja mająca na celu utrzymanie konkretnego zwierzęcia i zapewnienie mu należytych warunków nie zostanie wpisana przez sąd do Krajowego Rejestru Sądowego.
Stosownie do przepisu art. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach (tekst jednolity: Dz. U. z 1991 r. Nr 46, poz. 203 ze zm.), fundacja może być ustanowiona dla realizacji zgodnych z podstawowymi interesami Rzeczypospolitej Polskiej celów społecznie lub gospodarczo użytecznych, w szczególności, takich jak: ochrona zdrowia, rozwój gospodarki i nauki, oświata i wychowanie, kultura i sztuka, opieka i pomoc społeczna, ochrona środowiska oraz opieka nad zabytkami.
Zgodnie zaś z art. 9 ust. 1 tej ustawy, sąd dokonuje wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego fundacji po stwierdzeniu, że czynności prawne stanowiące podstawę wpisu zostały podjęte przez uprawnioną osobę lub organ i są ważne. Postanowienie o wpisaniu fundacji do Krajowego Rejestru Sądowego sąd wydaje ponadto po stwierdzeniu, że cel i statut fundacji są zgodne z przepisami prawa.
Obawiam się, iż niezależnie od osobowości Pana kota w przypadku ustanowienia fundacji mającej na celu opiekę i utrzymanie Pana psa sąd stwierdzi, że cel tej fundacji nie jest celem społecznie użytecznym i zgodnym z podstawowymi interesami RP.
Natomiast fundacja, która będzie miała na celu ochronę środowiska, pomoc i opiekę dla zwierząt w ogólności (w tym Pana psa) mogłaby z pewnością zostać wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego.
Gdyby sporządził Pan testament to mógłby Pan ewentualnie zobowiązać spadkobiercę lub zapisobiercę do opieki i utrzymania Pana psa.
Art. 982 KC wskazuje, iż spadkodawca może w testamencie włożyć na spadkobiercę lub na zapisobiercę obowiązek oznaczonego działania lub zaniechania, nie czyniąc nikogo wierzycielem (polecenie).
Jak wskazuje art. 985 KC, wykonania polecenia może żądać każdy ze spadkobierców, jak również wykonawca testamentu, chyba że polecenie ma wyłącznie na celu korzyść obciążonego poleceniem. Jeżeli polecenie ma na względzie interes społeczny, wykonania polecenia może żądać także właściwy organ państwowy.
Z poważaniem,
Łukasz Obrał
Serwis prawo-porady.pl