Jakiś czas temu byłem posiadaczem konta w pewnym banku. W wyniku użytkowania konta spowodowałem ujemne saldo debetowe. Miało to związek z użytkowaniem karty do opłacania zakupów przez internet.
Od stycznia 2007 r. nie otrzymuję od banku żadnego wezwania do zapłaty (wtedy po raz ostatni bank wezwał mnie do zapłaty), sprawa nie była skierowana do windykacji, nie trafiła też do sądu.
Czy w tej sytuacji zadłużenie przeterminowało się? Jakie działania muszę podjąć aby zapomnieć o tej sprawie?
Łukasz
Szanowny Panie,
Wszystkie okoliczności sprawy wskazują, że roszczenie banku wobec Pana z tytułu niedozwolonego salda debetowego uległy przedawnieniu.
Data wymagalności jest w Pana sprawie ważna, ponieważ jak wskazuje art. 120 § 1 Kodeksu cywilnego, bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Jeżeli wymagalność roszczenia zależy od podjęcia określonej czynności przez uprawnionego, bieg terminu rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby uprawniony podjął czynność w najwcześniej możliwym terminie.
Jak wynika z przesłanego rozliczenia Pana konta data wymagalności zapłaty kwoty niedozwolonego salda debetu to dzień 18 października 2006 r. Od tej daty wymagalności roszczenia upłynęło więc już ponad 5 lat.
Stosownie do przepisu art. 117 § 1 KC, z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, roszczenia majątkowe ulegają przedawnieniu.
Po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia, chyba że zrzeka się korzystania z zarzutu przedawnienia. Jednakże zrzeczenie się zarzutu przedawnienia przed upływem terminu jest nieważne (art. 117 § 2 KC).
Przedawnienie roszczenia oznacza, że po upływie terminu przedawnienia roszczenia osoba uprawniona (bank) nie będzie mogła skutecznie dochodzić swojego roszczenia w sądzie. Jeżeli po upływie terminu przedawnienia roszczenia bank wystąpi do sądu o zapłatę należności, a Pan podniesie zarzut przedawnienia to powództwo zostanie oddalone. Tym samym bank nie będzie miał prawnych możliwości uzyskania zaległej kwoty w drodze postępowania egzekucyjnego.
Zobowiązanie po upływie terminu przedawnienia stanie się zobowiązaniem naturalnym, a więc to czy należność zostanie spłacona będzie zależało wyłącznie od Pana dobrej woli.
Kodeks cywilny wskazuje, iż bieg przedawnienia może zostać przerwany przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia, przez uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której roszczenie przysługuje oraz przez wszczęcie mediacji.
Należy pamiętać, iż Kodeks cywilny nie wymaga dla uznania roszczenia żadnej szczególnej formy, co oznacza, że może ono nastąpić nie tylko w sposób wyraźny, ale i dorozumiany.
Po przerwaniu biegu przedawnienia, biegnie on na nowo.
Z Pana pytania nie wynika, że bieg przedawnienia roszczenia został przerwany. W szczególności bank nie złożył żadnego pozwu w sądzie, nie złożył u komornika wniosku o wszczęcie egzekucji, a Pan z kolei nie uznał roszczenia banku, choćby prosząc o rozłożenie zaległości na raty, ani nie zrzekł się Pan zarzutu przedawnienia.
Odnośnie tego kiedy roszczenie banku uległo przedawnienie należy ustalić z jakiego tytułu jest Pana zaległość. Moim zdaniem źródłem ewentualnych roszczeń banku będzie zawarta z bankiem umowa o prowadzenie rachunku bankowego. W grę wchodzić może jeszcze odpowiedzialność z tytułu wykorzystywania przez Pana elektronicznego instrumentu płatniczego.
Elektroniczny instrument płatniczy to według ustawy z dnia 12 września 2002 r. o elektronicznych instrumentach płatniczych (Dz.U. z 2002 r. Nr 169, poz.1385 ze zm.) w brzmieniu z 2006 r. to każdy instrument płatniczy, w tym z dostępem do środków pieniężnych na odległość, umożliwiający posiadaczowi dokonywanie operacji przy użyciu elektronicznych nośników informacji lub elektroniczną identyfikację posiadacza niezbędną do dokonania operacji, w szczególności kartę płatniczą lub instrument pieniądza elektronicznego.
Z tym, że to jaka podstawa prawna żądania banku może być brana pod uwagę zależeć będzie od umów jakie zawarł Pan z bankiem.
Zgodnie z art. 118 KC, jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi lat dziesięć, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej - trzy lata.
W Pana przypadku zastosowanie będą miały przepisy szczególne odnoszące się do przedawnienia roszczeń.
Jeżeli zakwalifikować Pana zaległość jako związaną z umową rachunku bankowego jaką zawał Pan z bankiem to roszczenie banku w stosunku do Pana przedawniło się po upływie dwóch lat od daty wymagalności roszczenia.
Jak wskazuje art. 731 Kodeksu cywilnego, roszczenia wynikające ze stosunku rachunku bankowego przedawniają się z upływem lat dwóch. Nie dotyczy to roszczeń o zwrot wkładów oszczędnościowych.
Jeżeli zaś należność będzie związana z korzystaniem przez Pana z elektronicznego instrumentu płatniczego to zastosowanie będą miały przepisy ustawy o elektronicznych instrumentach płatniczych .
Art. 6 tej ustawy wskazuje, iż roszczenia z tytułu umowy o elektroniczny instrument płatniczy przedawniają się z upływem 2 lat.
Tak więc jeżeli chodzi o przedawnienie roszczenia banku, niezależnie od tego jaką przyjąć podstawę – czy będziemy mieli tu do czynienia z roszczeniem z umowy o rachunek bankowy czy związane z korzystaniem z karty płatniczej, to jest ono przedawnione.
Na marginesie dodam, że nawet gdyby nie było podstaw do zastosowania w sprawie przepisów Kodeksu cywilnego czy ustawy o elektronicznych instrumentach płatniczych o dwuletnim terminie przedawnienia to zastosowanie miałby przepis art. 118 KC wskazujący, iż roszczenia związane z prowadzeniem działalności gospodarczej przedawniają się w terminie 3 lat. Roszczenie banku jest bowiem niewątpliwie związane z prowadzoną przez bank działalnością gospodarczą.
Również roszczenie banku o odsetki od niespłaconej kwoty zaległości głównej uległo przedawnieniu.
Odsetki przedawniają się odrębnie od roszczenia głównego. Odsetki jako świadczenie okresowe przedawniają się z upływem lat trzech.
W kwestii przedawniania odsetek duże znaczenie będzie miało orzecznictwo sądów, a w szczególności uchwała Sądu Najwyższego z dnia 26 stycznia 2005 r., sygn. akt. III CZP 42/2004 (Lex Polonica nr 373240), w której wskazano, iż roszczenie o odsetki za opóźnienie przedawniają się odrębnie od roszczenia głównego, z tym jednak zastrzeżeniem, iż z reguły nie później niż z upływem terminu przedawnienia roszczenia głównego.
Z uwagi na powyższe należy stwierdzić, iż roszczenie banku o zapłatę należności głównej i odsetki uległo przedawnieniu.
Jednak przedawnienie roszczenia nie oznacza, że może Pan o sprawie zapomnieć. Nadal Pan ma zaległość wobec banku – nie jest tak jak sądzi wiele osób, iż z chwilą przedawnienia roszczenia zaległość jest z mocy prawa umarzana. Roszczenie istnieje nadal, a przedawnienie, jak już wspominałem, polega na tym, że ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia.
Jeżeli bank wniesie do sądu pozew o zapłatę, sąd wyda nakaz zapłaty, a Pan po doręczeniu Panu tego nakazu zapłaty nie złoży w sądzie sprzeciwu od nakazu zapłaty, w którym podniesie Pan zarzut przedawnienia to wówczas orzeczenie sądu się uprawomocni i będzie tytułem wykonawczym będącym podstawą do prowadzenia egzekucji przeciwko Panu.
Tak więc zapomnienie o sprawie i nie podjęcie działań będących odpowiedzią na działania banku zmierzające do wyegzekwowania roszczenia może spowodować, iż mimo tego, że obecnie roszczenie banku jest przedawnione, bank wyegzekwuje je od Pana.
Jeżeli nie podjąłby Pan, w przypadku wniesienia przez bank powództwa do sądu, kroków związanych z podniesieniem zarzutu przedawnienia roszczenia i orzeczenie się uprawomocni to wówczas do przedawnienia będzie miał zastosowanie przepis art. 125 § 1 KC.
Zgodnie z tym przepisem, roszczenie stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu powołanego do rozpoznawania spraw danego rodzaju albo orzeczeniem sądu polubownego, jak również roszczenie stwierdzone ugodą zawartą przed sądem albo przed sądem polubownym albo ugodą zawartą przed mediatorem i zatwierdzoną przez sąd, przedawnia się z upływem lat dziesięciu, chociażby termin przedawnienia roszczeń tego rodzaju był krótszy. Jeżeli stwierdzone w ten sposób roszczenie obejmuje świadczenia okresowe, roszczenie o świadczenia okresowe należne w przyszłości ulega przedawnieniu trzyletniemu.
Z poważaniem,
Łukasz Obrał
Serwis prawo-porady.pl
Stan prawny na dzień 9.12.2011 r.