Artykuły

Zmiana orzeczenia o przymusowym leczeniu psychiatrycznym/umieszczeniu w DPS bez zgody

Ustawa z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (tekst jednolity: Dz. U. z 2011 r. Nr 231 poz. 1375) przewiduje umieszczenie osoby, bez jej zgody, w domu pomocy społecznej, a także przyjęcie osoby, bez jej zgody, do szpitala psychiatrycznego. O umieszczeniu w domu pomocy społecznej lub leczeniu psychiatrycznym, bez zgody osoby, decyduje sąd opiekuńczy.

Przymusowe (w sensie bez zgody osoby) umieszczenie w domu pomocy społecznej i w szpitalu psychiatrycznym nie jest bezterminowe. Co do zasady orzeczenia w tych kwestiach tracą swoją aktualność kiedy ustaną przyczyny, dla których wydano te orzeczenia.

 

 

Zmiana orzeczenia o umieszczeniu w domu pomocy społecznej bez zgody

 

Przesłanki umieszczenia osoby w domu pomocy społecznej określone są w art. 38 i 39 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego.

Zgodnie z art. 38, osoba, która wskutek choroby psychicznej lub upośledzenia umysłowego nie jest zdolna do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych i nie ma możliwości korzystania z opieki innych osób oraz potrzebuje stałej opieki i pielęgnacji, lecz nie wymaga leczenia szpitalnego, może być za jej zgodą lub zgodą jej przedstawiciela ustawowego przyjęta do domu pomocy społecznej.  

Przesłankami umieszczenia w domu pomocy społecznej jest niezdolność do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych z powodu choroby psychicznej lub upośledzenia umysłowego i niemożność korzystania z opieki innych osób oraz potrzeba stałej opieki i pielęgnacji oraz i niewymaganie leczenia szpitalnego.

 

Sąd orzeka o umieszczeniu w domu pomocy społecznej bez zgody w sytuacji kiedy:

  1. osoba spełnia warunki do umieszczenia jej w domu pomocy społecznej lecz nie wyraża na to zgody (lub tej zgody nie wyraża jej przedstawiciel ustawowy), a brak opieki zagraża życiu tej osoby
  2. osoba przebywająca w szpitalu psychiatrycznym jest niezdolna do samodzielnego zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych, a potrzebuje stałej opieki i pielęgnacji, natomiast nie wymaga dalszego leczenia w tym szpitalu
  3. osoba wymagająca skierowania do domu pomocy społecznej ze względu na swój stan psychiczny nie jest zdolna do wyrażenia na to zgody

 

Kiedy osoba na mocy orzeczenia sądu opiekuńczego zostanie umieszczona w domu pomocy społecznej bez zgody, nie oznacza to, że ten pobyt musi być dożywotni.

Przepis art. 41 ustawy daje podstawy do żądania zmiany orzeczenia o umieszczeniu osoby w domu pomocy społecznej bez jej zgody. Takie żądanie będzie zasadne jeżeli zmieniły się okoliczności powodujące, że dalszy pobyt w DPS nie jest konieczny, co najczęściej ma miejsce gdy poprawi się stan zdrowia osoby umieszczonej bez zgody w DPS i będzie mogła sama dostatecznie zadbać o swoje sprawy, albo gdy mimo niezmienionego stanu zdrowia możliwe będzie zagwarantowanie jej poza zakładem porównywalnych z poprzednimi warunków życia i opieki (np. rodzina podejmie się opieki).

 

Wniosek o zmianę postanowienia o umieszczeniu w domu pomocy społecznej bez zgody, stosownie do art. 41 ust. 1ustawy mogą złożyć:

  1. osoba przymusowo umieszczona w DPS lub jej przedstawiciel ustawowy
  2. małżonek
  3. krewni w linii prostej (np. dzieci, wnuki, rodzice, dziadkowie)
  4. rodzeństwo
  5. osoba sprawująca faktyczną opiekę nad wobec której wydano orzeczenie o umieszczeniu w DPS bez zgody

Z wnioskiem o zmianę orzeczenia może także wystąpić kierownik domu pomocy społecznej, jeżeli uzna, że zmieniły się okoliczności uzasadniające orzeczenie o przyjęciu tej osoby do domu pomocy społecznej bez jej zgody (art. 41 ust. 2).

 

Wniosek należy złożyć w sądzie rejonowym właściwym miejscowo ze względu na miejsce zamieszkania osoby, której wniosek dotyczy.  Wniosek o zmianę orzeczenia o przymusowym umieszczeniu w DPS nie wymaga opłaty sądowej.

 

W toku postępowania sąd, na podstawie dowodów, w tym dowodu z opinii biegłego oceni czy w sytuacji danej osoby można mówić o tym, że stan zdrowia osoby uległ zmianie na tyle, że jest ona zdolna do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych, jest niezdolna do zaspokajania tych potrzeb ale ma możliwość korzystania z opieki innych osób lub/i nie potrzebuje już stałej opieki i pielęgnacji.

 

 

Wypisanie ze szpitala psychiatrycznego osoby przebywającej tam bez jej zgody

 

Leczenie psychiatryczne prowadzone na podstawie orzeczenia sądu o potrzebie przyjęcia osoby chorej psychicznie do szpitala psychiatrycznego bez jej zgody nie jest bezterminowe.

Jeżeli ustanie przyczyna przyjęcia osoby, bez jej zgody, do szpitala psychiatrycznego, okres pobytu tej osoby w szpitalu powinien się zakończyć.

 

Sąd może wydać postanowienie o przyjęciu do szpitala psychiatrycznego bez zgody:

  1. wobec osoby chorej psychicznie, w stosunku do której lekarz psychiatra zadecydował o przyjęciu do szpitala na skutek tego, że dotychczasowe zachowanie tej osoby wskazywało na to, że z powodu tej choroby zagraża bezpośrednio własnemu życiu albo życiu lub zdrowiu innych osób (art. 23 ust. 1 ustawy)
  2. wobec osoby chorej psychicznie, której dotychczasowe zachowanie wskazuje na to, że nieprzyjęcie do szpitala spowoduje znaczne pogorszenie stanu jej zdrowia psychicznego (art. 29 ust. 1 pkt 1)
  3. wobec osoby chorej psychicznie, która jest niezdolna do samodzielnego zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych, a uzasadnione jest przewidywanie, że leczenie w szpitalu psychiatrycznym przyniesie poprawę jej stanu zdrowia (art. 29 ust. 1 pkt 2)

 

Decyzja o wypisaniu ze szpitala psychiatrycznego osoby przebywającej tam przymusowo na podstawie postanowienia sądu należy, w pierwszej kolejności, do lekarzy.

Jak wskazuje art. 35 ust. 1 ustawy, o wypisaniu ze szpitala psychiatrycznego osoby przebywającej w tym szpitalu bez jej zgody postanawia ordynator (lekarz kierujący oddziałem), jeżeli uzna, że ustały przewidziane w niniejszej ustawie przyczyny przyjęcia i pobytu tej osoby w szpitalu psychiatrycznym bez jej zgody.

Osoba ta może za swoją później wyrażoną zgodą pozostać w szpitalu psychiatrycznym, jeżeli w ocenie lekarza jej dalszy pobyt w tym szpitalu jest celowy (art. 35 ust. 2)  

 

Osoba przebywająca w szpitalu psychiatrycznym może złożyć w szpitalu, w dowolnej formie, wniosek o nakazanie wypisania jej ze szpitala, co odnotowuje się w dokumentacji medycznej (art. 36 ust. 1).

Osoba przebywająca bez swojej zgody w szpitalu psychiatrycznym, jej przedstawiciel ustawowy, małżonek, rodzeństwo, krewni w linii prostej oraz osoba sprawująca faktyczną nad nią opiekę mogą żądać wypisania tej osoby ze szpitala psychiatrycznego nie wcześniej niż po upływie 30 dni od uprawomocnienia się postanowienia sądu opiekuńczego w przedmiocie przyjęcia do szpitala lub dalszego leczenia tej osoby bez jej zgody w tym szpitalu. Żądanie takie może być zgłoszone w dowolnej formie; odnotowuje się je w dokumentacji medycznej (art. 36 ust. 2).

 

Jeżeli po złożeniu żądania wypisania ze szpitala psychiatrycznego lekarze odmówią wypisania to wówczas osoba przebywająca w szpitalu oraz jej przedstawiciel ustawowy, małżonek, rodzeństwo, krewni w linii prostej oraz osoba sprawująca faktyczną nad nią opiekę mogą wystąpić do sądu opiekuńczego o nakazanie wypisania.

Wniosek składa się w terminie 7 dni od powiadomienia tej osoby o odmowie wypisania oraz o terminie i sposobie złożenia wniosku.

Sądem właściwym jest sąd rejonowy miejsca położenia szpitala psychiatrycznego, w którym osoba przebywa. Wniosek o nakazanie wypisania ze szpitala psychiatrycznego nie wymaga opłaty sądowej.

 

Ustawa o ochronie zdrowia psychicznego przewiduje także czasowe umieszczenie w szpitalu psychiatrycznym bez zgody osoby. Osoba, której dotychczasowe zachowanie wskazuje na to, że z powodu zaburzeń psychicznych zagraża bezpośrednio swojemu życiu albo życiu lub zdrowiu innych osób, a zachodzą wątpliwości, czy jest ona chora psychicznie, może być przyjęta bez zgody do szpitala w celu wyjaśnienia tych wątpliwości.

W przypadku przyjęcia, bez zgody, do szpitala psychiatrycznego osoby co do której  zachodzą wątpliwości czy jest chora psychicznie, jej pobyt w szpitalu nie może trwać dłużej niż 10 dni.

 

 

Stan prawny na dzień 11.01.2015 r.





  • Data2015-01-20
  • AutorŁukasz  Obrał

Zadaj pytanie prawnikowi

regulamin
Dodaj załącznik
Jeśli chcesz dodać więcej załączników wyślij e-mail na kontakt@prawo-porady.pl