Postępowanie spadkowe - nieznany adres uczestnika. Kurator dla nieznanego z miejsca pobytu



Moja mama zostawiła testament, w którym przepisała mi mieszkanie. Mam jeszcze brata, który nie został uwzględniony w testamencie, jak również, nie został wydziedziczony. Mój brat wyjechał z Polski i przez okres ponad 2 lat nie mam z nim żadnego kontaktu. Odbyła się pierwsza sprawa w sądzie, ale postępowanie zostało odroczone, ponieważ sąd oznajmił, że skoro mam jeszcze brata to powinien być obecny. W związku z tym że nie ma go w kraju, sąd nakazał dostarczyć adres jego miejsca pobytu. Nie jestem w stanie ustalić jego miejsca zamieszkania i dostarczyć sądowi. Próbowałem go szukać poprzez policję i inne instytucje, które zajmują się poszukiwaniem ludzi poza granicami kraju. Jaka jest szansa zakończenia tej sprawy bez obecności brata?

 

Jarosław

 

 


 


Szanowny Panie,


Ma Pan szansę na to, aby nawet nieznając miejsca pobytu brata doprowadzić do wydania przez sąd postanowienia o stwierdzenie nabycia spadku po Pana mamie.


W pierwszej kolejności należy wskazać, iż Pana brat jako spadkobierca ustawowy mamy jest stroną postępowania spadkowego. Stosownie bowiem do art. 669 Kodeksu postępowania cywilnego, sąd spadku wydaje postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po przeprowadzeniu rozprawy, na którą wzywa wnioskodawcę oraz osoby mogące wchodzić w rachubę jako spadkobiercy ustawowi i testamentowi.


Pan składając wniosek o stwierdzenie nabycia spadku powinien wskazać brata jako uczestnika postępowania oraz jego miejsca zamieszkania.
Art. 511 § 1 KPC wskazuje, iż wniosek o wszczęcie postępowania powinien czynić zadość przepisom o pozwie, z tą zmianą, że zamiast pozwanego należy wymienić zainteresowanych w sprawie.
Z kolei art. 187 § 1 zd. 1 KPC mówi, iż pozew powinien czynić zadość warunkom pisma procesowego.  W końcu art. 126 § 2 KPC wskazuje, iż gdy pismo procesowe jest pierwszym pismem w sprawie, powinno ponadto zawierać oznaczenie miejsca zamieszkania lub siedziby stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników oraz przedmiotu sporu, pisma zaś dalsze – sygnaturę akt.


Jako, że nie wskazał Pan adresu miejsca zamieszkania Pana brata sąd zawiesił postępowanie.
Podstawą zawieszenia postępowania jest art. 177 § 1 pkt 6 KPC, który stanowi, że sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli na skutek braku lub wskazania złego adresu powoda albo niewskazania przez powoda w wyznaczonym terminie adresu pozwanego lub niewykonania przez powoda innych zarządzeń nie można nadać sprawie dalszego biegu.


Jako, że nie zna Pan miejsca zamieszkania swojego brata powinien Pan w sądzie złożyć  wniosek o ustanowienie dla nieznanego z miejsca pobytu uczestnika kuratora.


Zgodnie z art. 143 Kodeksu postępowania cywilnego, jeżeli stronie, której miejsce pobytu nie jest znane, ma być doręczony pozew lub inne pismo procesowe wywołujące potrzebę podjęcia obrony jej praw, doręczenie może do chwili zgłoszenia się strony albo jej przedstawiciela lub pełnomocnika nastąpić tylko do rąk kuratora ustanowionego na wniosek osoby zainteresowanej przez sąd orzekający.


Jak wskazuje art. 144 § 1 KPC sąd ustanowi kuratora, jeżeli wnioskodawca uprawdopodobni, że miejsce pobytu strony nie jest znane. W sprawach o roszczenia alimentacyjne, jak również w sprawach o ustalenie ojcostwa i o związane z tym roszczenia, przewodniczący przed ustanowieniem kuratora przeprowadzi stosowne dochodzenie w celu ustalenia miejsca zamieszkania lub pobytu pozwanego.


Aby sąd rozpatrzył pozytywnie Pana wniosek powinien Pan uprawdopodobnić, że miejsce pobytu Pana brata nie jest znane. Pomocna w tym względzie będzie korespondencja prowadzona w sprawie miejsca pobytu brata z Policją i z instytucjami zajmującymi się poszukiwaniem osób.
Jednak muszę wskazać, że wiele sądów ustanowi kuratora dla nieznanej z miejsca pobytu strony wówczas jeżeli to, że miejsce zamieszkania strony jest nieznane zostanie uprawdopodobnione przez przedłożenie sądowi zaświadczenia z ewidencji ludności.


Jeżeli dysponuje Pan ostatnim adresem zameldowania brata, wniosek o udostępnienie danych meldunkowych brata powinien Pan n skierować do właściwego organu gminy. Gmina jest podstawowym źródłem informacji o osobie, uprawnionym do potwierdzania miejsca zameldowania, dysponuje także wiedzą o nowym adresie osoby wymeldowanej.
Jeżeli nie dysponuje Pan ostatnim adresem zameldowania brata wniosek o udostępnienie danych powinien Pan skierować do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji - Centrum Personalizacji Dokumentów MSWiA, Wydziału Udostępniania Danych.
http://www.mswia.gov.pl/portal/pl/381/32/PESEL.html#udost%C4%99pnianie%20danych – na tej stronie internetowej znajdzie Pan szczegółową procedurę, formularz wniosku, adres, nr konta (opłata wynosi 31 zł).


Do wniosku o udostępnienie danych meldunkowych składanego do gminy jak i do MSWiA powinien dołączyć Pan dokumenty potwierdzające interes prawny lub faktyczny w uzyskaniu danych.
Takim dokumentem będzie wezwanie sądu do wskazania adresu zamieszkania brata oraz postanowienie o zawieszeniu postępowania, a jeżeli sąd to wezwanie zarządził na posiedzeniu to poświadczony odpis protokołu z rozprawy na którym sąd wydał to sąd wezwał Pana do wskazania adresu brata oraz odpis postanowienia sądu o zawieszeniu postępowania.


We wniosku o ustanowienie dla nieznanego z miejsca pobytu brata powinien Pan wskazać kandydata na kuratora – najlepiej jeżeli będzie to ktoś z rodziny, niezainteresowany sprawą spadku. Jeżeli nie zna Pan takiej osoby to może Pan we wniosku zaznaczyć, iż wnosi Pan o ustanowienie kuratorem pracownika sądu.
Kuratorem w miarę możliwości należy bowiem ustanowić osobę bliską dla strony nieznanej z miejsca pobytu lub obeznaną ze stanem sprawy.


Kurator dla nieznanego z miejsca pobytu jest obowiązany reprezentować interesy strony w toku postępowania, aż do końca trwania tego postępowania. Do rąk kuratora dokonuje się doręczeń dla strony. Kurator powinien podjąć działania zmierzające do nawiązania kontaktu ze stroną, którą reprezentuje.


Sąd może rozpatrzyć Pana wniosek o ustanowienie kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu nawet jeżeli postępowanie zostało zawieszone. Stosownie bowiem do przepisu art. 179 § 3 KPC, podczas zawieszenia sąd nie podejmuje żadnych czynności z wyjątkiem tych, które mają na celu podjęcie postępowania albo zabezpieczenie powództwa lub dowodu. Czynności podejmowane przez strony, a nie dotyczące tych przedmiotów, wywołują skutki dopiero z chwilą podjęcia postępowania.
Ustanowienie kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu ma niewątpliwie na celu podjęcie zawieszonego postępowania.


Jeżeli sąd ustanowi kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu Pana brata oraz sąd wznowi zawieszone postępowanie to postępowanie będzie prowadzone, a sąd wyda postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po Pana mamie.


Reasumując, aby doprowadzić do zakończenia postępowania powinien Pan poczynić następujące kroki:

  1. Uzyskać odpis protokołu z rozprawy na której sąd wezwał Pana do wskazania adresu zamieszkania brata (jeżeli sąd nie przesłał Panu tego wezwania)
  2. Uzyskać odpis postanowienia sądu o zawieszeniu postępowania
  3. Złożyć wniosek w gminie lub w MSWiA o udostępnienie danych meldunkowych brata wraz z dokumentami, o których mowa w pkt. 1 i 2
  4. Po uzyskaniu danych z gminy lub MSWiA złożyć wniosek w sądzie o ustanowienie dla nieznanego z miejsca pobytu brata kuratora
  5. Złożyć wniosek w sądzie o wznowienie zawieszonego postępowania

 

 

Z poważaniem,


Łukasz Obrał
Serwis prawo-porady.pl