Kurator dla osoby niepełnosprawnej



Zdarzają się sytuacje, w których osoby ze względu na stan zdrowia nie mają możliwości załatwiania swoich spraw.  W takiej sytuacji przepisy prawa rodzinnego i opiekuńczego pozwalają osobie niepełnosprawnej prawo złożenia wniosku do sądu opiekuńczego wniosek  ustanowienie dla niej kuratora, który mógłby jej pomagać w prowadzeniu wszelkich spraw lub choćby jednej sprawy, której osoba ze względu na stan zdrowia i niepełnosprawność fizyczną nie mogą samodzielnie załatwić.      


Jak wskazuje art. 183 § 1 Kodeksu Rodzinnego i opiekuńczego, dla osoby niepełnosprawnej ustanawia się kuratora, jeżeli osoba ta potrzebuje pomocy do prowadzenia wszelkich spraw albo spraw określonego rodzaju lub do załatwienia poszczególnej sprawy. Zakres obowiązków i uprawnień kuratora określa sąd opiekuńczy.


Z kolei stosownie do art. 600 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, kuratora dla osoby niepełnosprawnej sąd opiekuńczy ustanawia na wniosek tej osoby, a za zgodą osoby niepełnosprawnej - także na wniosek organizacji społecznej, do której zadań statutowych należy ochrona praw osób niepełnosprawnych, udzielanie pomocy takim osobom lub ochrona praw człowieka.

 

Natomiast w przypadku gdy stan osoby niepełnosprawnej wyłącza możliwość złożenia wniosku lub wyrażenia zgody, o których mowa w § 1, sąd może ustanowić kuratora z urzędu (art. 600 § 2 KPC).


Należy pamiętać, że procedura ustanowienia kuratora dla osoby niepełnosprawnej nie ma zastosowania w przypadku kiedy osoba nie jest w stanie prowadzić swoich spraw ze względu na chorobę psychiczną, niedorozój umysłowy czy zaburzenia psychiczne.


Jak stwierdził Sąd Najwyższy w uzasadnieniu postanowienia z dnia 24 maja 1995 r., sygn. akt. III CRN 22/95 (LexPolonica nr 303702) z treści przepisu art. 183 § 1 KRO jednoznacznie zatem wynika, że ustanowienie w tym trybie kurateli ma jedynie na celu niesienie pomocy osobie ułomnej przy załatwianiu dotyczących jej spraw, przy czym nie chodzi tutaj o zastępstwo ustawowe w znaczeniu ustanowienia w osobie kuratora przedstawiciela ustawowego, lecz o ułatwienie osobie ułomnej załatwienia spraw ze względu na powstające z powodu ułomności trudności natury faktycznej. Osoba ułomna nadal zachowuje pełną zdolność do czynności prawnych i może z własnej woli podejmować czynności, jakie uzna za właściwe. Dlatego też ustanowienie kuratora na podstawie art. 183 § 1 kro następuje wyłącznie na wniosek osoby potrzebującej pomocy. Kurator musi znać zakres swoich obowiązków i legitymujących go uprawnień, wobec czego sąd obowiązany jest określić je w swoim postanowieniu. Jeżeli zaś „ułomność” polega na konsekwencjach zdrowotnych, jakie normalnie wiążą się z chorobą psychiczną, niedorozwojem umysłowym albo innego rodzaju zaburzeniami psychicznymi i prowadzą do ograniczenia lub pozbawienia osoby naturalnej zdolności do podejmowania lub wyrażania woli, to zastosowanie mają przepisy o ubezwłasnowolnieniu (por. art. 13 i nast. kc).


W tym samym postanowieniu Sąd Najwyższy orzekł, iż kurator ustanowiony w trybie art. 183 § 1 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego nie jest przedstawicielem ustawowym osoby ułomnej.


Kuratelę uchyla się na żądanie osoby niepełnosprawnej, dla której była ustanowiona (art. 183 § 2 KRO).

 

 

Stan prawny na dzień 16.05.2011 r.


Łukasz  Obrał

Doświadczony prawnik-praktyk. Pasjonat prawa. Od maja 2004 r. zawodowo zajmuje się poradnictwem prawnym. Dotychczas udzielił wielu porad prawnych, które przyczyniły się do skutecznego rozwiązania trudnych spraw Klientów. Autor wielu artykułów o tematyce prawnej. Znawca prawa rodzinnego, spadkowego, lokalowego, zabezpieczenia społecznego. Nie obce są mu i inne dziedziny prawa. Z Serwisem prawo-porady.pl związany od początku jego istnienia.