Który sąd jest właściwy do rozwodu? Polski czy angielski?



Moja żona, która przebywa w Anglii grozi mi, że złoży tam pozew o rozwód. Nie mamy dzieci. Nie mieszkamy wspólnie już od dwóch lat kiedy to wróciłem do Polski. W  Anglii mieszkaliśmy wspólnie przez prawie sześć lat. Ani ja ani żona nie ma obywatelstwa Wielkiej Brytanii.
Czy żona może złożyć pozew w sądzie angielskim? Czy ja mogę złożyć pozew w polskim sądzie? W  którym sądzie złożyć pozew skoro żona nie mieszka w Polsce?


Paweł

 

 


 

 

Szanowny Panie,


Ze względu na to, że Pan i żona zamieszkujecie w innych państwach, w kwestii jurysdykcji w sprawie o rozwód należy uciec się do przepisów z zakresu międzynarodowego postępowania cywilnego.
Przepisy takie można znaleźć m. in. w Kodeksie postępowania cywilnego oraz w umowach międzynarodowych.


Przepisy Kodeksu postępowania cywilnego nie będą miały zastosowania w sprawie Pana rozwodu (a zgodnie z nimi mógłby Pan złożyć pozew w Polsce) ze względu na istnienie aktu prawa międzynarodowego, którego stroną są zarówno Polska i Wielka Brytania, a ten akt międzynarodowy ma priorytet nad polskimi przepisami prawa.


Aktem prawa międzynarodowego, o którym mowa powyżej jest Rozporządzenie Rady (WE) NR 2201/2003 z dnia 27 listopada 2003 r. dotyczące jurysdykcji oraz uznawania i wykonywania orzeczeń w sprawach małżeńskich oraz w sprawach dotyczących odpowiedzialności rodzicielskiej, uchylające rozporządzenie (WE) nr 1347/2000.


Artykuł 3 ust. 1 Rozporządzenia wskazuje, że w sprawach dotyczących rozwodu, separacji lub unieważnienia małżeństwa, właściwe są sądy Państwa Członkowskiego:
a) na którego terytorium:

  • małżonkowie zwykle zamieszkują, lub
  • małżonkowie ostatnio zwykle zamieszkiwali, jeśli jeden z nich nadal tam zamieszkuje, lub
  • pozwany zwykle zamieszkuje, lub
  • w przypadku wspólnego wniosku, którykolwiek z małżonków zwykle zamieszkuje, lub
  • składający wniosek zwykle zamieszkuje, jeśli mieszkał tam przynajmniej rok bezpośrednio przed złożeniem wniosku, lub
  • składający wniosek zwykle zamieszkuje, jeśli mieszkał tam przynajmniej sześć miesięcy bezpośrednio przed złożeniem wniosku i jest albo obywatelem danego Państwa Członkowskiego albo, w przypadku Zjednoczonego Królestwa i Irlandii, ma tam „miejsce stałego zamieszkania”;

b) którego obywatelami są oboje małżonkowie lub, w przypadku Zjednoczonego Królestwa i Irlandii, na którego terytorium mają „miejsce stałego zamieszkania”.


Z kolei Artykuł  6 Rozporządzenia wskazuje, że małżonek, który:
a)    zwykle zamieszkuje na terytorium Państwa Członkowskiego; lub
b)   jest obywatelem Państwa Członkowskiego lub, w przypadku Zjednoczonego Królestwa i Irlandii, ma „miejsce stałego zamieszkania” na terytorium jednego z tych Państw Członkowskich, może być pozwany w innym Państwie Członkowskim wyłącznie zgodnie z przepisami art. 3, 4 i 5.


Jako, że z Pana pytania wynika, że ostatnim wspólnym miejscem zwykłego zamieszkania była Wielka Brytania a Pana żona nadal tam zamieszkuje to sądem właściwym do orzeczenia rozwodu w Państwa małżeństwie może być sąd angielski.

Pozew o rozwód może być także złożony przed polski są choćby ze względu na to, że oboje jesteście Państwo obywatelami RP

Jak z powyższego wynika sprawa o rozwód może mieć miejsce zarówno w Anglii jak i w Polsce. Nie ma jednak prawnej możliwości aby w sprawie rozwodu małżonków orzeczenia wydały dwa sądy.

Artykuł 19 ust. 1 Rozporządzenia wskazuje, że jeżeli przed sądami różnych Państw Członkowskich zawisły spory dotyczące rozwodu, separacji lub unieważnienia małżeństwa, to sąd, przed który wytoczono powództwo później, z urzędu zawiesza postępowanie do czasu stwierdzenia właściwości sądu, przed który najpierw wytoczono powództwo.
Stosownie do ust. 3 Artykułu 19, jeżeli stwierdzona zostanie właściwość sądu, przed który najpierw wytoczono powództwo, to sąd, przed który wytoczono powództwo później, stwierdza brak swej właściwości na rzecz tego sądu.
W takim przypadku, strona, która podjęła odpowiednie działania przed sądem, przed który wytoczono powództwo później, może podjąć te działania przed sądem, przed który najpierw wytoczono powództwo.


Mając na względzie art. 19 Rozporządzenia wskazać należy, że w przypadku gdybyście Państwo oboje złożyli pozwy o rozwód w państwach, w których stale zamieszkujecie to wówczas sądem właściwym będzie ten sąd przed, którym wcześniej wytoczono powództwo o rozwód. 
Jeżeli zatem złoży Pan pozew o rozwód w polskim sądzie wcześniej niż żona w Anglii to orzekał o rozwodzie będzie polski sąd.


Art. 41 Kodeksu postępowania cywilnego wskazuje, że powództwo ze stosunku małżeństwa wytacza się wyłącznie przed sąd, w którego okręgu małżonkowie mieli ostatnie miejsce zamieszkania, jeżeli choć jedno z nich w okręgu tym jeszcze ma miejsce zamieszkania lub zwykłego pobytu. Z braku takiej podstawy wyłącznie właściwy jest sąd miejsca zamieszkania strony pozwanej, a jeżeli i tej podstawy nie ma - sąd miejsca zamieszkania powoda.


Mając na względzie to, że Pana żona nie zamieszkuje w Polsce sądem właściwym do złożenia pozwu o rozwód będzie sąd okręgowy Pana miejsca zamieszkania.


Na koniec dodam także, że zgodnie z artykuł 21 ust. 1 Rozporządzenia, orzeczenia wydane w jednym Państwie Członkowskim są uznawane w innych Państwach Członkowskich bez potrzeby przeprowadzania specjalnego postępowania.

 


Stan prawny na dzień 5.09.2014 r.


Łukasz  Obrał

Radca prawny (KR-3122). Doświadczony prawnik-praktyk. Od maja 2004 r. zawodowo zajmuje się poradnictwem prawnym. Egzamin radcowski zdał w 2015 r. Dotychczas udzielił wielu porad prawnych, które przyczyniły się do skutecznego rozwiązania trudnych spraw Klientów. Autor wielu artykułów o tematyce prawnej. Znawca prawa rodzinnego, spadkowego, lokalowego, zabezpieczenia społecznego. Nie obce są mu i inne dziedziny prawa. Z Serwisem prawo-porady.pl związany od początku jego istnienia.